Yenilenebilir enerji yatırımları hızla artarken, bu sahaların iş sağlığı ve güvenliği ihtiyaçları klasik sanayi tesislerinden belirgin biçimde ayrışıyor. Bir rüzgar türbini; yüksekte çalışma, kapalı ve dar alan, elektriksel tehlike, kaldırma işleri ve uzak konumda çalışmayı aynı anda içerir. Bir güneş enerji santrali ise geniş alana yayılmış, gölgesiz, sürekli gerilim üreten bir sahadır. Her ikisi de kendine özgü bir yaklaşım gerektirir.
Rüzgar enerji santralleri
Kule içi ve nasel çalışmaları
Türbin kulesinde çalışma; dikey merdiven veya servis asansörü ile yapılan tırmanışla başlar. Bu aşamada dikey yaşam hattına kesintisiz bağlı kalınması, ekipmanın taşınma yönteminin belirlenmiş olması ve çalışanın fiziki uygunluğunun değerlendirilmiş olması gerekir. Nasel içinde ise dönen aksam, hidrolik sistemler, yağ ve elektriksel tehlikeler bir arada bulunur.
Kurtarma planı
Kule içinde bir çalışan yaralandığında ya da bilinci kapandığında, onu aşağı indirmek özel ekipman ve önceden çalışılmış bir yöntem gerektirir. Kurtarma senaryosu sahaya özel hazırlanmalı ve düzenli aralıklarla tatbik edilmelidir. Uzak konumdaki sahalarda dış yardımın ulaşma süresi de bu planın parçasıdır. Bu başlığı, RES sahalarında en kritik ve en çok eksik bırakılan konu olarak görüyoruz.
Elektriksel güvenlik ve enerji izolasyonu
Bakım işlerine başlamadan önce enerji izolasyonunun sağlanması, rotorun kilitlenmesi ve sistemin serbest kalmayacağının doğrulanması gerekir. Kilitleme-etiketleme uygulamasının türbin özelinde yazılı bir prosedüre bağlanması, farklı ekiplerin aynı sahada çalıştığı durumlarda hayati önemdedir.
Hava koşulları ve çalışma sınırları
Rüzgar hızı, yıldırım riski ve buzlanma; çalışmanın durdurulmasını gerektiren koşullardır. Bu sınırların yazılı olması, karar verme yetkisinin belirlenmiş olması ve saha ekibinin bu sınırları bilmesi gerekir. Sınırların sözlü teamüle bırakılması, en sık karşılaştığımız eksikliktir.
Güneş enerji sistemleri
Elektriksel tehlikeler
Panellerin gün ışığı aldığı sürece gerilim üretmesi, GES sahalarının en yanıltıcı yönüdür. Sistemi kapatmak panellerin gerilim üretmesini durdurmaz. Doğru akım tarafında oluşabilecek ark, kolayca sönmez ve yangına dönüşebilir. Bakım prosedürlerinin bu gerçeğe göre yazılması gerekir.
Çatı üstü kurulumlarda düşme riski
Çatı üstü GES kurulumlarında düşme riski birinci sıradadır. Kırılgan çatı yüzeyleri, kenar korumasının bulunmaması, ankraj noktası eksikliği ve panel taşıma sırasında dengenin bozulması tipik risk noktalarıdır. Kurulum öncesi çatı taşıma kapasitesinin ve güvenli erişim yönteminin belirlenmesi gerekir.
Saha koşulları
Arazi tipi GES sahaları geniş, gölgesiz ve sıcaktır. Yaz aylarında sıcak çarpması riski gerçektir; çalışma-dinlenme düzeni, gölgelik ve sıvı tüketimi planlanmalıdır. Ayrıca sahalarda yılan ve böcek sokmaları, uzak konum nedeniyle sağlık müdahalesinin gecikmesi ve tek başına çalışma riski değerlendirilmelidir.
Panel temizliği ve bakım
Panel temizliği rutin bir iş gibi görünse de; ıslak yüzeyde kayma, yüksekte çalışma ve elektriksel risklerin bir arada bulunduğu bir işlemdir. Temizlik ekiplerinin de tam kapsamlı eğitim alması gerekir.
Alt işveren yönetimi
Enerji sahalarında işlerin büyük bölümü alt işverenler tarafından yürütülür. Sahaya giren her firmanın İSG yeterliliğinin değerlendirilmesi, çalışanlarının belge durumunun kontrol edilmesi, saha giriş eğitiminin verilmesi ve çalışma izinlerinin merkezi olarak yönetilmesi gerekir. Bu sistemi kuruyor ve işletiyoruz.
Yetkinliğimiz
Kurucumuz Ümit Yanardağ, rüzgar türbinlerinde iş güvenliği konusunda SSCW tarafından verilen eğitimi almıştır. Yüksekte çalışma eğitici eğitmeni yetkinliği ve kapalı hacim tecrübesiyle birleşen bu bilgi, RES ve GES sahalarında bütünsel bir yaklaşım sunmamızı sağlıyor.
Sık sorulan sorular
Türbin kulesinde kurtarma planı neden özel önem taşıyor?
Kule içinde yaralanan veya bilinci kapanan bir çalışana ulaşmak, normal bir sahadaki müdahaleden çok farklıdır. Dar alan, dik merdiven ve yükseklik nedeniyle tahliye özel ekipman ve önceden çalışılmış bir yöntem gerektirir. Dışarıdan gelecek yardım her zaman yeterli süre içinde ulaşamaz.
GES sahalarında en sık görülen risk nedir?
Doğru cevap elektrik değil, kombinasyondur: panellerin gündüz boyunca gerilim üretmesi, sıcak ve gölgesiz saha koşulları, çatı üstü kurulumlarda düşme riski ve tek başına çalışma bir arada bulunur. Bu risklerin her biri ayrı ayrı yönetilebilir; birlikte yönetilmediklerinde kaza doğar.
Bakım firmalarına da hizmet veriyor musunuz?
Evet. Saha sahibi işletmelere olduğu kadar, bakım ve montaj hizmeti veren firmalara da danışmanlık ve eğitim veriyoruz. Alt işveren olarak sahaya giren firmaların İSG yükümlülükleri ayrı bir başlıktır.