Denetim, çoğu işletmede telaşla karşılanır. Oysa iyi yürütülen bir iş sağlığı ve güvenliği sisteminde denetim, sıradan bir gün olmalıdır. Telaşın nedeni genellikle şudur: sistem denetim için kurulmuştur, çalışmak için değil. Bu yazıda denetimde bakılan başlıkları hem dosya hem saha tarafıyla ele alıyor, hazırlık için pratik bir yol haritası sunuyoruz.
Dosyada bakılan başlıklar
1. Risk değerlendirmesi
Güncel mi, işletmeyi gerçekten anlatıyor mu, tespit edilen riskler için önlem-sorumlu-termin üçlüsü yazılı mı? Şablon belge, denetçinin sahayı gezmesiyle birlikte hemen anlaşılır.
2. Acil durum planı ve ekipler
Plan mevcut yerleşimi mi anlatıyor, ekip listeleri güncel mi, görev kartları var mı, ekip üyeleri hâlâ işletmede çalışıyor mu? İşten ayrılmış kişilerin ekip listesinde durması, sık rastlanan bir eksikliktir.
3. Tatbikat kayıtları
Tatbikat yapılmış mı, raporu var mı, raporda tespit edilen aksaklıklar takip edilmiş mi?
4. Eğitim kayıtları
Tüm çalışanlar temel İSG eğitimini almış mı, göreve özel eğitimler verilmiş mi, yenileme süreleri dolmuş mu? Yeni işe girenlerin eğitimi işe başlamadan önce yapılmış mı?
5. Periyodik kontroller
Kaldırma ekipmanları, basınçlı kaplar, elektrik tesisatı, topraklama, paratoner, yangın sistemleri; hepsinin kontrol raporu güncel mi? Raporlarda çıkan uygunsuzluklar giderilmiş mi?
6. Ortam ölçümleri
Gürültü, toz, kimyasal, aydınlatma ölçümleri yapılmış mı? Sınır değer aşımı olan noktalarda önlem alınmış mı, alınan önlem risk değerlendirmesine işlenmiş mi?
7. Sağlık gözetimi
İşe giriş ve periyodik muayeneler yapılmış mı, işin gerektirdiği tetkikler tamamlanmış mı?
8. Kişisel koruyucu donanım kayıtları
Zimmet formları var mı, donanımlar riske uygun mu, kullanım eğitimi verilmiş mi, kullanım ömrü takibi yapılıyor mu?
9. Mesleki yeterlilik belgeleri
Belge zorunluluğu bulunan mesleklerde çalışanların belgeleri var mı ve doğru meslek dalında mı?
10. Patlamadan korunma dokümanı
Patlayıcı ortam riski varsa doküman hazırlanmış mı, zon sınıflandırması yapılmış mı, ekipmanlar zona uygun mu?
11. İSG kurulu kayıtları
Kurul kurulması gereken işletmelerde toplantılar yapılmış mı, kararlar kayıt altına alınmış ve uygulanmış mı?
12. Alt işveren yönetimi
Sahada çalışan alt işveren firmalarının İSG belgeleri, çalışanlarının eğitimleri ve saha giriş bilgilendirmeleri kayıt altında mı?
Sahada ilk bakılan noktalar
Deneyimli bir denetçi, sahaya girdiği ilk beş dakikada işletmenin İSG kültürü hakkında güçlü bir fikir edinir. En çok bakılan noktalar şunlardır:
- Kaçış yollarının açık olup olmadığı ve kapıların yönü
- Yangın söndürücülerin erişilebilirliği, dolu olması ve kontrol etiketleri
- Makinelerde koruyucuların yerinde olup olmadığı
- Acil durdurma butonlarının önünün kapalı olup olmadığı
- Elektrik panolarının kapalı ve kilitli olması, önünün boş bırakılması
- Yaya ve forklift güzergâhlarının ayrılmış olması
- Kimyasalların etiketli, kapalı ve uygun şekilde depolanması
- Yüksekte çalışan personelin bağlı olup olmadığı
- Çalışanların kişisel koruyucu donanım kullanıp kullanmadığı
- Genel düzen ve temizlik; zeminde kablo, yağ ve malzeme birikimi
Bu listedeki maddelerin ortak özelliği, hiçbirinin bütçe gerektirmemesidir. Çoğu, günlük düzen alışkanlığıyla ilgilidir.
Denetim öncesi bir haftalık plan
- Belge taraması: Yukarıdaki 12 başlığı tek tek kontrol edin, eksikleri listeleyin.
- Saha turu: Kendi tesisinizi denetçi gözüyle gezin, fotoğraf çekin.
- Hızlı kapatmalar: Kaçış yolu açma, söndürücü etiketleme, koruyucu takma gibi aynı gün yapılabilecek işleri tamamlayın.
- Planlı işler: Kısa sürede kapatılamayacak işler için termin ve sorumlu belirleyip yazılı plana bağlayın. Denetimde önemli olan, eksikliğin farkında olup plan yapmış olmanızdır.
- Çalışan bilgilendirmesi: Ekiplerdeki kişilerin görevlerini bildiğinden emin olun.
- Dosya düzeni: Belgeleri aranınca bulunacak biçimde düzenleyin.
Tespit alındıysa ne yapmalı
Denetimde tespit almak, sürecin sonu değildir. Önemli olan tespitlerin verilen süre içinde ve gerçekten kapatılmasıdır. İzlenecek yol şudur: her tespitin teknik karşılığını çıkarın, kapatma yöntemini belirleyin, uygulamayı fotoğraflı olarak belgeleyin ve kapatma bildirimini süresi içinde yapın. Görüntüyü kurtarmaya yönelik geçici çözümler, bir sonraki denetimde daha ağır sonuç doğurur.
Denetim öncesi ve sonrası destek
Yanardağ Akademi olarak denetim öncesi hazırlık ve denetim sonrası tespit kapatma süreçlerinde işletmelere destek veriyoruz. Bu alan, sektörde en çok talep gören hizmet başlıklarımızdan biridir. Denetim tarihi yaklaşan ya da tespit almış bir işletmeyseniz, mevcut durum tespitiyle başlayan hızlandırılmış bir çalışma yürütebiliriz.